Η αλματώδης πρόοδος της τεχνολογίας και η σπειροειδής εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού. Η εμφάνιση του ποδηλάτου και του αυτοκινήτου στον σύγχρονο κόσμο.

Toυ Ιωάννη Κατή, ιστορικού πολιτισμού

To 1885 ήταν η χρονιά που κυκλοφόρησαν το ποδήλατο και το αυτοκίνητο όπως τα γνωρίζουμε μέχρι σήμερα.

Rover safety bike 1885

Βenz Auto 1885

Πρόκειται απ τη μια για το αγγλικής κατασκευής "Rover safety bike" της γνωστής αγγλικής εταιρείας  Rover, που μεταπήδησε κατόπιν στη αυτοκινητοβιομηχανία με πρώτη την κατασκευή μοτοσυκλετών και έπειτα αυτοκινήτων και το γερμανικό "Βenz Auto"  απ την άλλη, το οποίο σχεδιάστηκε από τον Νικολάους Όττο για λογαριασμό του Karl Benz, στον οποίο αποδόθηκε και η εφεύρεση του αυτοκινήτου με μηχανή εσωτερικής καύσης (το συγκεκριμένο είχε ως καύσιμο τη βενζίνη), παρά το γεγονός ότι ανάλογο όχημα με περίπου ίδια χαρακτηριστικά, αλλά αρκετά πιο μακρυά σχεδιαστικά από τα αυτοκίνητα όπως τα γνωρίζουμε σήμερα, είχε κατασκευαστεί το 1862 στη Γαλλία από τον Ετιέν Λενουάρ, ο οποίος πραγματοποίησε και το 1ο ταξίδι στον κόσμο με αυτοκίνητο, καλύπτοντας κυκλική διαδρομή 19,3 χλμ. με μέση ταχύτητα 6,4 χλμ/ώρα και ισχύ μόλις 0,5 ίππους. 

Ένα χρόνο αργότερα, το 1886, οι Γκότλιμπ Ντάιμλερ και Βίλχελμ Μάιμπαχ στην Στουτγκάρδη κατέθεσαν αίτηση για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για την μοτοσυκλέτα, κατασκευασμένη και δοκιμασμένη επίσης το 1885.

Η θεώρηση του ανθρώπινου υποκειμένου στον Ρομαντισμό και η σχέση του με τη φύση και τον θάνατο.

Μια συγκριτική μελέτη πάνω στα κείμενα των Γουέρντσγουερθ : «Έζησε πλάι στην πηγή», «Νάρκη μου σφράγισε το νου» και Σατωμπριάν: «Ο θάνατος της Αταλά»

Toυ Ιωάννη Κατή

John William Waterhouse - Miranda

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Πρόλογος

Ο άνθρωπος και η σχέση του με τη φύση και τον θάνατο στη ρομαντική ποίηση
Συμπεράσματα

Βιβλιογραφία

Πρόλογος

   Με τον όρο ρομαντισμό αποκαλούμε το πιο ισχυρό και γόνιμο πνευματικό κίνημα που εμφανίστηκε στην Ευρώπη μετά την Αναγέννηση. Κύρια χαρακτηριστικά αυτού του κινήματος, που αναπτύχθηκε στα τέλη του 18ου αιώνα στην δυτική Ευρώπη, ήταν η απομάκρυνση, τόσο από τα πρότυπα του κλασικισμού, όσο και από τον ορθολογισμό, που ήταν το κυρίαρχο στοιχείο στις ιδέες του Διαφωτισμού.[1]

   Ο ορθολογικός τρόπος σκέψης, φαίνεται να υποχωρεί μπροστά στο συναίσθημα, τη φαντασία, την ονειροπόληση και το μυστήριο. Η λογική, πού είχε αναδειχθεί από τους κλασικούς ως το κυριότερο χαρακτηριστικό της ανθρώπινης υπόστασης, παραχωρεί τη θέση της στην ευαισθησία. Απέναντι στον τέλειο «honnête home», αντιπαρατίθεται ένα διονυσιακό, ανήσυχο πλάσμα, που σαφώς επηρεασμένο και από τις πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις της εποχής του, με σημαντικότερη τη γαλλική επανάσταση, επαναστατεί ενάντια στον κόσμο και την κοινωνία και βρίσκεται σε μια συνεχή ψυχική ανισορροπία.[2] 

   Κύρια χαρακτηριστικά του νέου αυτού λογοτεχνικού ρεύματος, είναι η στροφή του ανθρώπου προς τη φύση, η οποία δεν αποτελεί παρά ένα καθρέφτισμα του θεϊκού στοιχείου για τους ρομαντικούς.[3] Όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες, πραγματώνονται στο μέγιστο βαθμό μέσα από την επαφή με αυτή.

   Εξίσου σημαντικό ρόλο στη θεματολογία των ρομαντικών συγγραφέων, κατέχουν ο έρωτας, αλλά και ο θάνατος, που αποκτούν ιδιαίτερη σημασία στα έργα τους, καθώς πολλές φορές ο ένας βαδίζει παράλληλα με τον άλλο.

      Στην παρούσα μελέτη, θα προσπαθήσουμε να εξετάσουμε την θεώρηση του ανθρώπινου υποκειμένου στο ρομαντισμό και τη σχέση του με τη φύση, αλλά και με ποιο τρόπο οι ρομαντικοί συγγραφείς αντιλαμβάνονται και βιώνουν τον θάνατο, όπως παρουσιάζεται η εικόνα του στα υπό εξέταση λογοτεχνικά κείμενα.

Ο άνθρωπος και η σχέση του με τη φύση και τον θάνατο στη ρομαντική ποίηση

François-Émile de Lansac, 1803-1890 - Μesollogi

    Στον ρομαντισμό, στο προσκήνιο βρίσκεται ο απλός άνθρωπος,  που ζει εναρμονισμένος κοντά στη φύση. Μέσα από τα προσωπικά τους βιώματα, οι ρομαντικοί συγγραφείς προσπαθούν να εξηγήσουν τον κόσμο γύρω τους, αλλά ακόμα και να διδάξουν, σε μια  προσπάθεια να φέρουν τη λογοτεχνία πιο κοντά στους φυσικούς εμπνευστές των φανταστικών ηρώων των ποιημάτων και των μυθιστορημάτων τους, που προέρχονται από τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα. Χαρακτηριστικό προς αυτό είναι η γλαφυρή φράση του  Ουγκώ (Victor Hugo, 1802-1885) στον πρόλογο των Ενατενίσεων (contemplations 1856), που χαρακτηριστικά αναφέρει : «Αλίμονο! Όταν σας μιλώ για μένα, αναφέρομαι σε σας. Δεν το νιώθετε; Ω! Ανόητε που πιστεύεις ότι δεν είμαι εσύ»[4]  

   Μέσα από έναν άκρατο λυρισμό και με φανερό το στοιχείο της υπερβολής, οι ρομαντικοί συγγραφείς θα υμνήσουν τη φύση και θα αναζητήσουν την ολοκλήρωση του ατόμου στην απλοϊκή βουκολική ζωή μέσα σε αυτή. Ο πιο χαρακτηριστικός ίσως ρομαντικός συγγραφέας που εκφράζει τη νέα αυτή τάση, είναι ο Ουίλιαμ Ουερντσγουέρθ (1770-1850), η ποίηση του οποίου, επηρεασμένη από τη φύση και τους ανθρώπους της ιδιαίτερης πατρίδας του, συνδυάζει τη μεταστροφή του κοινωνικού ενδιαφέροντος στον απλό, καθημερινό άνθρωπο, αλλά και το προσωπικό όραμα και την ατομική εμπειρία, όπως αυτά βιώνονται σε συνθήκες ενατένισης της φύσης.[5]

   Η αναφορά στη φύση, αποτελεί ένα από τα κυριότερα γνωρίσματα του λυρικού ρομαντισμού. Τις περισσότερες φορές, αποτελεί το καταφύγιο του ρομαντικού ποιητή από την απρόσωπη, κοσμοπολίτικη ζωή της πόλης. Ελάχιστοι ποιητές όπως ο Μπάιρον (1788-1824) και ο Αλφρέ ντε Βινιύ (1797-1863) επέμεναν σε μια κοσμοπολίτικη ειρωνεία, που δεν τους επέτρεπε να επιδοθούν σε κάποιου είδους φυσιολατρικό μυστικισμό, με τον δεύτερο μάλιστα να αναζητά την έμπνευση του στις ακρότητες της αστικής ζωής, όπως αργότερα ο Μπωντλαίρ.[6]

   Η φύση ωστόσο, δεν περιορίζεται σε ρόλο παρηγορήτρας φίλης στις απελπισμένες και μελαγχολικές ψυχές των ρομαντικών. Άλλοτε είναι η σκοτεινή άβυσσος, από την οποία πηγάζει η ίδια η ζωή, η πηγή πνευματικής απόλαυσης, αλλά και το μέσο για προσωπική ολοκλήρωση, χάρη στην επαφή του ατόμου με μια ανώτερη πραγματικότητα. Εαυτός και κόσμος γίνονται ένα, απολαμβάνοντας μία σχέση συμβίωσης, η οποία αποφέρει τελικά αυτό που τόσο λαχταρά κάθε ρομαντικό πνεύμα, την ένωση της προσωπικής συνείδησης με την εξωτερική πραγματικότητα. Ο ποιητής παύει απλώς να οικειοποιείται τη φύση και γίνεται πια αναπόσπαστο κομμάτι της.[7] Έχουμε έτσι τον επαναπροσδιορισμό της αισθητικής κατηγορίας του «Υψηλού», από το ευγενικό και το ιδεώδες, σε εκείνο που δηλώνει την υπέρβαση από τα στενά και οικεία όρια του «ωραίου» και παράλληλα εκφράζει το δέος προς την απεραντοσύνη και το μεγαλείο της φύσης.[8]

   Όλοι όμως γνωρίζουμε, πως αναπόσπαστο κομμάτι της φύσης είναι και ο θάνατος. Τα πάντα γεννιούνται και τα πάντα πεθαίνουν και αυτή η διαπίστωση είναι σαφέστατα πιο έντονη, σε κάποιον που έχει αντιληφθεί την αντικειμενική του θέση, μέσα στην πραγματικότητα του εξωτερικού κόσμου, στην οποία ο ίδιος μετέχει. Γι’ αυτό άλλωστε, ο θάνατος παίζει τόσο σημαντικό ρόλο στα έργα των ρομαντικών, που εκφράζεται, πότε με τάσεις αυτοκτονίας ως ύψιστη μορφή έκφρασης απόλυτης μελαγχολίας και πότε με αναζήτηση ενός βίαιου θανάτου, που θα τον απαλλάξει από μία αφόρητη, ενδιάμεση κατάσταση φλογερού πόθου, αλλά συνάμα απογοήτευσης και εξαπάτησης.[9]

   Χαρακτηριστική προς την πρώτη περίπτωση, είναι η αυτοκτονία της Αταλά με δηλητήριο την παραμονή του γάμου της, από φόβο μήπως παρασυρθεί ερωτικά πριν το μυστήριο, από το έργο του Σατωβριάνδου (1768-1848) Αταλά, ή οι έρωτες δύο αγρίων μέσα στην έρημο (Αtala ou les amours de deux sauvages, 1801).

   Στο απόσπασμα «ο θάνατος της Αταλά» από το παραπάνω έργο, συναντάμε πολλά χαρακτηριστικά της ρομαντικής γραφής, όπως αυτό της μεταφυσικής σύνδεσης του ανθρώπου, κατά τη στιγμή του θανάτου του, όχι μόνο με τη φύση, αλλά ακόμα και με υπερφυσικές δυνάμεις. Αυτό γίνεται απόλυτα εμφανές στο στίχο

Η φωνή της Αταλά έσβησε^. Οι σκιές του θανάτου ξεχύθηκαν γύρω από τα μάτια της και το στόμα της […]μιλούσε σιγανά με πνεύματα.

Βλέπουμε πως τις τελευταίες στιγμές, η Αταλά, τείνει να γίνει ένα με το όλον και αποκτά μεταφυσικές ιδιότητες, που δεν συναντώνται στους υπόλοιπους ανθρώπους.

   Παρόμοια στοιχεία συναντάμε και στο ποίημα «Νάρκη μου σφράγισε το νου» (1800)  του Ουερντσγουέρθ, όταν λέει:

Γυρνά της γης την τροχιά

Με βράχους, πέτρες και χλωρίδα.

Εδώ δεν έχουμε απλώς το στοιχείο της μέθεξης στη φύση και στο μεταφυσικό, αλλά την πραγμάτωση της ένωσης της προσωπικής συνείδησης, με την εξωτερική πραγματικότητα που συναντήσαμε παραπάνω, μιας και το σώμα της κοπέλας βρίσκεται κάτω από τη γη -έχοντας κυριολεκτικά αφομοιωθεί- και γυρνάει στη τροχιά της, ενωμένο με ανόργανα και άλλα οργανικά στοιχειά («βράχους, πέτρες και χλωρίδα»)

   Το συγκεκριμένο ποίημα ξεκινάει με το στίχο «Νάρκη μου σφράγισε το νου», που αντικατοπτρίζει με πολύ όμορφο και ποιητικό τρόπο, την οδύνη του ποιητικού υποκειμένου για το ποιητικό αντικείμενο, την νεαρή κοπέλα, την οποία δεν παραβλέπει να εξιδανικεύσει σύμφωνα με το ρομαντικό ιδεώδες στους αμέσως επόμενους στίχους «σαν πράγμα εκείνη του ουρανού ήταν, που οι χρόνοι δεν τ’ αγγίζαν»

   Το δέος που προκαλεί η εικόνα του υπεδάφους και της κίνησης της γης, σε συνδυασμό με την προσωπική οδύνη του ποιητή, για τον πρόωρο και αναπάντεχο θάνατο της κοπέλας, προκαλούν το αίσθημα του Υψηλού, μπροστά στο οποίο ο αναγνώστης παραμένει εκστατικός.[10]

Daniel F. Gerhartz : Water lilies 

   Στο άλλο ποίημα του Ουερντσγουέρθ, «Έζησε πλάι στην πηγή» (1800), το οποίο ανήκει και αυτό στα «πέντε ποιήματα της Λούσυ», συναντάμε το γνώριμο, εξιδανικευμένο βουκολικό τοπίο που πλαισιώνει το κορίτσι, στους στίχους, «Έζησε πλάι στην πηγή, στ’ άβατα μονοπάτια^.» Σε συνδυασμό με την παρομοίωση της κοπέλας, με κρυμμένο άνθος σε άβατο τόπο, στο στίχο «όπως ανθίζουν σε γκρεμό, γούλια μισοκρυμμένα», ο ποιητής υπογραμμίζει την αγνότητα και την απλότητα των ανθρώπων της φύσης. 

   Στην τελευταία στροφή του ποιήματος, συναντάμε το άλλο σημαντικό στοιχείο της ρομαντικής ποίησης, αυτό που έχει να κάνει με την αναφορά στους απλούς ανθρώπους. Έτσι, μέσα από τους στίχους Άγνωστη ζούσε και μικρή κατέβηκε στο τάφο^.
Αλίμονο για τη νεκρή και μένα που το γράφω.,
έχουμε την ανάδειξη του θανάτου μιας αφανούς ύπαρξης, σε μέγιστο δραματικό γεγονός και άξιο ποιητικό αντικείμενο.[11]

   Και τα δύο αυτά ποιήματα, αφορούν το συναίσθημα του ποιητή, που πηγάζει από την ανάμνηση του θανάτου της κοπέλας. Πρόκειται για ένα κατεξοχήν ρομαντικό θέμα που αποτυπώνεται εξίσου γλαφυρά και στο «Αταλά», στο στίχο:
 Λάβε λοιπόν από μένα αυτήν τη κληρονομιά,

H ρομαντικοποίηση του θανάτου και η μεταθανάτια ζωή

αδελφέ μου, και φύλαξε την γι ανάμνηση των συμφορών μας.[12]

   Το θρησκευτικό και συνάμα μεταφυσικό στοιχείο είναι εξίσου διάχυτο σε όλο το έργο του Σατωβριάνδου κάτι που διαφαίνεται σε πολλά σημεία στο συγκεκριμένο απόσπασμα του «Αταλά». Στο στίχο
αλλά έπειτα απ’ αυτή τη ζωή υπάρχει μια άλλη πιο μακρά ζωή,
 έχουμε σαφή αναφορά στην αιώνια μετά θάνατον ζωή, την οποία πρεσβεύει ο χριστιανισμός, ενώ στη συνέχεια, αναφορά γίνεται και στον παρηγορητικό του χαρακτήρα, στο στίχο:
μου δίνει τη δυνατότητα να σ’ εγκαταλείψω,
δίχως να πεθάνω μέσα στις αγωνίες της απελπισίας.

   Τέλος όταν ο συγγραφέας φτάνοντας σχεδόν στην πολυπόθητη Θέωση γράφει με γλαφυρό τρόπο
 «μου φάνηκε πως είδα τον ίδιο τον θεό να παρουσιάζεται από την πλαγιά του βουνού»,
κατορθώνοντας έτσι να ενώσει με μοναδικό τρόπο την αφήγηση του με το υπερφυσικό στοιχείο, προσεγγίζοντας το Θείο, μέσα από μια ενορατική, αποκαλυπτική εικόνα.

   

Συμπεράσματα

Εγωκεντρικός όσο και μελαγχολικός, αλλά και συνάμα αντιφατικός ως επί το πλείστον, ο ρομαντικός συγγραφέας του 19^ου αιώνα, εμφανίζεται από τη μια ως υπερβολικά ευαίσθητος και εσωστρεφής εκφραστής της νεωτερικότητας, κατορθώνοντας να γίνει αντικείμενο θαυμασμού και «ηχηρός αντίλαλος» της εποχής του και από την άλλη ως φλογερός, ιδεολόγος επαναστάτης, που ταράζει τα λιμνάζοντα ύδατα των κανόνων που προσπαθεί να επιβάλει η νεοφερμένη στα ηνία της εξουσίας άρχουσα πλέον αστική τάξη.

   Οι κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις της εποχής, θα τον αναγκάσουν να  στρατευτεί στην υπεράσπιση πολιτικών και ανθρωπιστικών ιδεωδών. Σύντομα ωστόσο, θα διαπιστώσει τους διαχωρισμούς ανάμεσα στις προσδοκίες του και την πραγματικότητα και θα κατανοήσει ότι η τεχνική, η οικονομική αλλά και η πολιτική πρόοδος της εποχής του, δεν συνεπάγεται απαραίτητα και την πρόοδο της κοινωνίας σε ηθικό και πνευματικό επίπεδο.

   Αυτή η διαπίστωση έχει πολλές φορές ως αποτέλεσμα την αποξένωση του ρομαντικού συγγραφέα από την κοινωνία. Εξαιτίας των απογοητεύσεων που βιώνει στην καθημερινή πραγματικότητα, αναγκάζεται να αναζητήσει καταφύγιο στο μεγαλείο της φύσης, στο ιστορικό παρελθόν, στις προσωπικές του αναμνήσεις και τη θρησκεία, βυθιζόμενος έτσι ολοένα και περισσότερο στην ονειροπόληση και στη μακάβρια εμμονή του θανάτου.[13]

Μέγεθος εργασίας : 1612 λέξεις 

The Soundtrack:

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Μ. Χ. Άμπραμς, «Ο Σέλλεϋ και ο ρομαντικός πλατωνισμός» (Ανθολόγιο Κριτικών Κειμένων)

Α. Βλαβιανού, Ανθολόγιο λογοτεχνικών κειμένων, εκδ. Ε.Α.Π., Πάτρα 2008.

Martin Travers, Εισαγωγή στη νεότερη ευρωπαϊκή λογοτεχνία – από τον ρομαντισμό ώς το μεταμοντέρνο, επ. επιμέλεια Τ. Καγιαλής, μτφρ. Ι. Ναούμ, Μ. Παπαηλιάδη, εκδ. Βιβλιόραμα, Αθήνα 2005.

Δ.Προβατά, Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας, τόμος Β’, εκδ. Ε.Α.Π. Πάτρα 2008.

---

[1] Δ.Προβατά, Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας, τόμος Β’, εκδ. Ε.Α.Π. Πάτρα 2008, Β’ εκδ.σ.82.

[2] Στο ίδιο, σ. 84 και Martin Travers, Εισαγωγή στη νεότερη ευρωπαϊκή λογοτεχνία – από τον ρομαντισμό ώς το μεταμοντέρνο, επ. επιμέλεια Τ. Καγιαλής, μτφρ. Ι. Ναούμ, Μ. Παπαηλιάδη, εκδ. Βιβλιόραμα, Αθήνα 2005, σ.40 και σσ 53-54.

[3] Martin Travers, o.π. σ.86-87.

[4]. Δ.Προβατά, ό.π, σ.84.

[5] Στο ίδιο, σ.102.

[6] Martin Travers, o.π. σ.85 και Δ.Προβατά, ό.π, σ.103.

[7] Στο ίδιο,σ. 90 και Δ.Προβατά, ό.π., σ.97.

[8] Δ.Προβατά, ό.π, σ.103.

[9] Στο ίδιο. σ. 86.

[10] Στο ίδιο, σ.137.

[11] Στο ίδιο, σ.136.

[12] Στο ίδιο σ.136 και Α. Βλαβιανού, Ανθολόγιο λογοτεχνικών κειμένων, εκδ. Ε.Α.Π., Πάτρα 2008,σ.226.

[13] Δ.Προβατά, ό.π., σ.σ. 84-85.

Όχι άλλες επέτειοι και ημέρες μνήμης για τις μαύρες σελίδες του Ελληνισμού.

Του Ιωάννη Κατή

19 Μαΐου είναι λέει ημέρα μνήμης για την γενοκτονία των Ποντίων, μετά από 10 μέρες είναι η ημέρα μνήμης για την άλωση της πόλης, ενώ η 14η Σεπτεμβρίου έχει καθιερωθεί ως ημέρα μνήμης της μικρασιατικής καταστροφής, ημερομηνίες κατά τις οποίες λαμβάνουν χώρα διάφορες εορταστικές εκδηλώσεις από πολιτικούς και πολιτιστικούς φορείς.
Αν είναι δυνατόν! Πρέπει να είμαστε η μοναδική χώρα στον πλανήτη, η οποία επιλέγει να μιμνήσκει τις ήττες και τις συντριβές της, τις πανωλεθρίες και τις γενοκτονίες της. Μια σοβαρότατη, αν όχι η πιο σοβαρή, από τις παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας, είναι το να μην παραδεχόμαστε τις ήττες μας, να μην αναλαμβάνει ποτέ κανείς την ευθύνη και πάντοτε να μας φταίνε οι άλλοι! Αυτό το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του λαού μας το συναντάμε και στην καθημερινή ζωή. Γίνονται π.χ. εκλογές όλοι, μα όλοι, είναι νικητές, άλλος γιατί εξελέγη κυβέρνηση, άλλος γιατί εξελέγη, αντιπολίτευση, άλλος γιατί είναι η τρίτη πολιτική δύναμη, άλλος γιατί κατάφερε να μπει στη συγκυβέρνηση, άλλος γιατί αύξησε τα ποσοστά του, άλλος γιατί κατάφερε να μείνει στα ίδια ποσοστά με τις προηγούμενες εκλογές και άλλος γιατί παρά τις λάθος κινήσεις του παρελθόντος κατάφερε να μπει στη βουλή, έστω και με το 3%. Τι κοινό έχουν όλοι αυτοί; Μα είναι όλοι νικητές,κανείς δεν είναι χαμένος!
Αλλά μήπως τα ίδια δεν συμβαίνουν και στον αθλητισμό ή στον καλλιτεχνικό χώρο; Πάντα ο νικητής είναι αμφισβητούμενος και ο χαμένος είναι ο αδικημένος της υπόθεσης είτε από την διαιτησία/κριτές, είτε από το σύστημα γενικά, είτε από τη θεά τύχη. Αυτό ξεκινά βέβαια από την ίδια την νεοελληνική οικογένεια, η οποία φουσκώνει υπέρ του δέοντος τα μυαλά των παιδιών για τις "ιδιαίτερες" ικανότητες τους και τα όποια "χαρίσματα" τους, όσο βέβαια βρίσκονται στην ασφάλεια του προστατευμένου μικρόκοσμου  της οικογενειακής κατοικίας, γιατί μετά στον έξω κόσμο και ειδικά σε διεθνές ατομικό αλλά και συλλογικό επίπεδο, οι ήττες και οι "σφαλιάρες" πέφτουν απανωτές και τότε πέφτουν όλοι από τα σύννεφα και ψάχνουν να βρουν κάποιον τρίτο να φορτώσουν την ευθύνη της χασούρας και της παταγώδους αποτυχίας.  Ποτέ κανείς δεν παραδέχεται την ήττα του σε αυτή τη χώρα, αυτό είναι πλέον δεδομένο, αλλά να φτάσουμε και στο σημείο να διοργανώνουμε ημέρες μνήμης για τις μεγάλες μας πανωλεθρίες ως λαός; Αυτό πραγματικά με ξεπερνά...
Στην πραγματικότητα θα έπρεπε να θέλουμε να διαγράψουμε από τη μνήμη μας δια παντός αυτές τις ημερομηνίες, αλλά επειδή ορισμένοι θα ισχυριζόντουσαν, ότι έτσι διαγράφουμε και ένα μεγάλο και σημαντικό μέρος της ιστορίας μας, και θα είχαν και δίκιο, δεν λέω να ξεχάσουμε τι έγινε, ίσα ίσα. Αυτό που λέω είναι πως θα έπρεπε αυτές οι μελανές σελίδες της ιστορίας μας να διδάσκονται στα σχολεία με κάθε λεπτομέρεια και να γνωρίζουμε όλοι τι ακριβώς συνέβη και γιατί φτάσαμε σε αυτό το σημείο. Αντίθετα το επίσημο κράτος μέσω της κρατικής παιδείας φαίνεται να μην θέλει οι Έλληνες να γνωρίζουν τους πραγματικούς λόγους των πανωλεθριών, τις οποίες έχουμε υποστεί ως έθνος ανά τους αιώνας, αλλά να ρομαντικοποιεί τις ήττες και τις σφαγές που υπέστημεν ως λαός, ρίχνοντας πάντα το φταίξιμο σε κάποιον κακό κατακτητή, που φυσικά ήταν ανώτερος μας αριθμητικά και αδύνατον να τον αντικρούσουμε, λες και οι Έλληνες δεν πολεμούσαν ανέκαθεν με υπεράριθμους αντιπάλους. Αυτή η νοοτροπία ξεκινώντας από το σχολείο και αργότερα στην ανώτερη εκπαίδευση, αλλά και το στρατό, έχει περάσει και στους πολίτες, με αποτέλεσμα να δεχόμαστε τις μεγάλες αυτές ήττες ως κάτι το αναμενόμενο και αναπόφευκτο και όχι μόνο αυτό, αλλά το σπουδαιότερο, να αναλωνόμαστε σε ημέρες μνήμης και μνημόσυνα, αντί να προσπαθούμε να ανατρέψουμε την εις βάρος,μας κατάσταση.
Τι δουλοπρεπής συμπεριφορά, ανάξια πραγματικών Ελλήνων!
Θα θυμηθούμε και θα "τιμήσουμε" στις 19 Μαΐου τη γενοκτονία του ποντιακού ελληνισμού και λίγες μέρες μετά θα θυμηθούμε και θα "τιμήσουμε" τους τελευταίους υπερασπιστές της βασιλεύουσας, θα γίνουν συγκεντρώσεις, ομιλίες, σημαίες, θα παίξει καμιά ποντιακή λύρα, θα τραβήξουν και δυο χορούς και του χρόνου πάλι...
 Σιγά τα ωά κύριοι, προσοχή στα καλσόν και στις βράκες! Σαν δεν ντρεπόμαστε λίγο. Δεν έχω πρόβλημα με αυτούς που κοροϊδεύουν τον εαυτό τους, δικαίωμα τους να το κάνουν και να καλύπτουν έτσι τις αδυναμίες τους και  τις ήττες τους. Έχω όμως πρόβλημα όταν εξαπατάται ένας ολόκληρος λαός, όταν οι θυσίες των προγόνων μας γίνονται αντικείμενο πολιτικής σπέκουλας και φανφαρονισμών.
Λυπάστε για τις χαμένες πατρίδες; Που είναι ένα κίνημα αντίστασης, μια οργάνωση να ηγηθεί τον αγώνα για την ανακατάληψη των χαμένων πατρίδων; Λυπάστε για την άλωση της Πόλης; Πού πήγε η μεγάλη ιδέα που ήταν σύμφυτη με την εξέγερση των αγωνιστών του 1821 μέχρι και τον περασμένο αιώνα; Χάθηκε κάπου στη διαδρομή της πολιτικής ιστορίας του ψευτορωμαίικου, της μόνης χώρας διεθνώς που έχει χάσει τόσα πολλά, αλλά δεν διεκδικεί από κανέναν τίποτα.
Όλα είναι καλώς καμωμένα βλέπεις, τα σύνορα μας είναι καθορισμένα από διεθνείς συμβάσεις, συμβάσεις που μόνο εμείς σεβόμαστε απ' ότι φαίνεται. Άσε που τώρα δεν είμαστε για πολέμους και τέτοια τραβήγματα, εδώ υπογράφουμε τέταρτο μνημόνιο, υπάρχει μεγάλη φτώχεια, για τέτοια είμαστε; Δεν βλέπετε το γίνεται στη Συρία, θέλετε να πάθουμε κι'εμείς τα ίδια; Ας κάνουμε κανένα μνημόσυνο και πολύ τους είναι!
Αφήστε τα μνημόσυνα και τις ημέρες μνήμης, γιατί έτσι όπως το πάμε θα έχουμε πολλές από αυτές στο εγγύς μέλλον. Αν θέλετε να τιμήσετε τους νεκρούς και τους προγόνους μας, κάντε κάτι σημαντικό, διεκδικήστε τα κεκτημένα, ανακτήσετε τα χαμένα. Και ας μη βιαστούν κάποιοι να με χαρακτηρίσουν ως φιλοπόλεμο, δεν μιλώ απαραίτητα για πόλεμο, αλλά δεν τον απορρίπτω και ολότελα, αν αυτός κρίνεται απαραίτητος. Άλλωστε γι'αυτό υπάρχει ο στρατός, έτσι δεν είναι; Ή μήπως σιωπηλά έχουμε όλοι αποδεχτεί, ότι ο στρατός στην Ελλάδα έχει αμυντικό χαρακτήρα μόνο; Αυτή βέβαια είναι μία άλλη συζήτηση και όχι επί του παρόντος.
Για να επιστρέψουμε στο θέμα μας, είναι τόσα πολλά τα πεδία που θα πρέπει να ανακτήσουμε που τα χαμένα εδάφη όντως μπορούν να περιμένουν. Ας ανακτήσουμε πρώτα την εθνική κυριαρχία μας και την πολιτική ανεξαρτησία μας, οι οποίες έχουν χαθεί μέσα σε έναν κυκεώνα ευρωπαϊκών και διεθνών πολιτικών και οικονομικών συμβάσεων, πάντοτε όμως με την δική μας βούληση και απόλυτη ευθύνη και όχι μόνο από δόλο των "κακών εταίρων". Ας διασφαλίσουμε τα τωρινά μας σύνορα, που είναι τα πλέον διάτρητα σε όλη την Ευρώπη και επιτρέπουν στον καθένα να τα περνά ανεξέλεγκτα και ανενόχλητος, ευτελίζοντας έτσι κάθε έννοια κρατικής υπόστασης. Ας ανακτήσουμε πρώτα την χαμένη μας αξιοπρέπεια σαν λαός, αλλά και σαν μεμονωμένα άτομα, που επιτρέψαμε σε όλους αυτούς τους ξενόφερτους και εγχώριους δυνάστες να μας στερήσουν την εθνική και ατομική μας υπερηφάνεια. Ας ανακτήσουμε ένα αξιοπρεπές βιωτικό επίπεδο, το οποίο βελτιωνόταν γενιά με τη γενιά παρόλο τους διαρκείς πολέμους και τον εσωτερικό και διεθνή αναβρασμό που κυριαρχούσε σε προηγούμενα χρόνια, για να φτάσουμε σήμερα την εποχή της αφθονίας και της ευημερίας να είμαστε οι φτωχοί συγγενείς της Ευρώπης, αυτοί που ζουν με ελεημοσύνη, γιατί αν δεν το έχεις καταλάβει με ελεημοσύνη ζούμε αυτή τη στιγμή, εκεί μας κατάντησαν οι πολιτικοί μας ταγοί και οι άλλοι σύγχρονοι κοντζαμπάσηδες, που τόσα χρόνια λυμαίνονται το κράτος για ίδιον όφελος.
Κάνε πρώτα αυτά "συνέλληνά" μου και ύστερα βγες και κάνε όσες ημέρες μνήμης και μνημόσυνα θες. Μόνο έτσι θα δείξεις, ότι σέβεσαι και τιμάς το αίμα των προγόνων σου, όχι με ομιλίες σε μικρόφωνα με χορούς και με τραγούδια.
Η Ρωμανία κι' αν πέρασεν ανθεί και φέρει κι'άλλο...  Μακάρι να είναι έτσι, γιατί μέχρι τώρα μας έφερε την εικόνα της Παναγίας της Σουμελά για λαϊκό προσκύνημα και κάτι πιροσκί.

Υ.Γ. Δεν κατέχω τα δικαιώματα της φωτογραφίας, αλιεύτηκε από το διαδίκτυο και συγκεκριμένα από το blog "Ινφογνώμων Πολιτικά" 

Δάμων και Φιντίας

Στις Συρακούσες την τρανή των Κορινθίων αποικία,

δυο φίλοι αχώριστοι επροκάλεσαν τον φθόνο.

Ήταν γνωστοί διότι ασκούντο εις την φιλοσοφία

μα κατηγόρησαν τον έναν πως είχε σχέδια για φόνο.

Οι δύο Πυθαγόρειοι Δάμων και Φιντίας

ιδέες εφέροντο πως είχαν δημοκρατικάς·

σαν άκουσε ο τύραννος τας συκοφαντίας,

εθέλησε να τους χωρίσει δια παντός και μονομιάς.

Έτσι ο τύραννος Διονύσιος τον Φιντία εκατηγόρει

για πιθανή ανατροπή της ιδικής του τυραννίας·

μ' άλλο πράγμα είχε στο νου κι’ άλλο τον απησχόλει,

το ήθος και τα όρια της πυθαγόρειας φιλίας.

Εγνώριζε καλώς, πως μ' όρκο αυτή ήταν δεμένη,

ακόμη κι’ εις τον θάνατον εμπρός, να μην λυγίσει·

και θέλησε να τους εκθέσει σ' όλη την οικουμένη,

πως ήταν τάχα μόνο λόγια και να τους ευτελίσει

Σαν ζήτησε ο Φιντίας ως τη δύση αναβολή,

τα της οικογενείας του επιθυμών να διευθετήσει,

αντέτεινε ο Διονύσιος μ' όλη του την υπερβολή,

τον Δάμωνα εις τη θέση του μελλοθάνατου ν' αφήσει.

Ο Δάμων προθυμότατα το ρόλο του εδέχθη,

σίγουρος καθώς ήταν, πως ο Φιντίας θα γυρίσει·

κι' αν πάλι εκείνος δεν τηρούσε τον λόγο που υπεσχέθη,

κάποιο ανυπέρβλητο εμπόδιο δεν θα τον είχε αφήσει.

Αγκαλιάστηκαν οι φίλοι κι' όρισαν σύντομα εις το επανιδείν.

Σαν αστραπή εχάθη στον ορίζοντα ο Φιντίας·

Μα ο Δάμων ουδόλως εσκοτίζετο δια την δικήν τού επιστροφήν,

μονάχα εχαίρετο που εγενετ’ ο προστάτης της φιλίας.

Ο Διονύσιος απ’ την άλλη τον Φιντία περιγελούσε,

λέγοντας μην προσδοκά, ο φίλος του πίσω να φανεί·

εκείνος ευτυχής κάπου αλλού τώρα θα ζούσε,

εκτίοντας αυτός την δική του την ποινή.

Κόντευε πια να δύσει ο ήλιος, μα ο Φιντίας πουθενά,

ανήσυχος ο όχλος αρχίνησε το μουρμουρητό

λοιδορώντας με μανία τη σχολή του Κρότωνα,

πως δεν κάνουν εις τα έργα, μόνο για το μιλητό...

Τον Δάμωνα αρπάζουν για να βάλουν στον σταυρό

αφού η ώρα είχε παρέλθει κι' είχε ο ήλιος πια κρυφτεί.

Ατάραχος προσεύχεται εις τον άγνωστο θεό,

μη τυχόν σιμά εις το τέλος ο Φιντίας αφιχθεί.

Επήραν να τον δέσουν εις τον σταυρόν επάνω,

με προσβολές τον χλεύαζαν οι δημαγωγοί·

"σε ξέχασε ο φίλος σου κακομοίρη Δάμων"!

Μα άξαφνα ακούστηκε στεντόρεια φωνή:

Σταθείτε! Τι πάτε εκεί να κάμετε; Εμένα θε να βλάψετε...

κι’έχω φτάσει τώρα εδώ, όχι πολύ αργά, ευτυχώς!
Απ' τον σταυρόν αμέσως εκείνον κατεβάσετε·

ξεπρόβαλε απ΄ το πλήθος ο Φιντίας κάθιδρος.

- Καλώς τον φίλον τον αδελφικόν! Κατόρθωσες να’ ρθεις τελικώς
αγαπημένε μου Φιντία, μα πέρασεν τώρα η προθεσμία.

Έδυν ο ήλιος ως οράς κι' άραγε ετούτοι ορθώς 

γυρεύουν να επιβάλλουν την δίκαιη μου τιμωρία.

- Φίλτατε Δάμωνα, που τη σοφία σου αφάνταστα εκτιμώ

και πάντοτε τα λόγια σου μιλάνε στην ψυχή μου·

τι κι' αν αργοπορημένος, ωστόσο  πρόφτασα να’ ρθω·

κανείς δεν θα εκτελεστεί εις την θέση την δικήν μου!

Σάστισε ο Διονύσιος, βουβάθηκε το πλήθος·

τέτοιο θέαμα ποτέ κανείς δεν είχε ματαδεί.

Δυο φίλοι να λογομαχούν μ’ ευγένεια και ήθος,

ποιος απ’ τους δυο τους πρόκειται απά στο σταυρό να μπει!

Του τύραννου ελύγισ' η καρδιά μπρος στο θέαμα αυτό
κι' ευθύς λευτέρωσε τους δυο, ζητώντας μόνο μία χάρη·

να τον δεχτούν στην συντροφιά ως τρίτο φίλο καρδιακό.

Πώς αλλάζουνε οι ρόλοι απ’ τη μια στιγμή στην άλλη…


Ιωάννης Κατής
16/05/17
Revised  4/1/19

Η αξία της αλήθειας για την ολοκλήρωση του ατόμου στις σύγχρονες κοινωνίες

Του Ιωάννη Κατή

26/04/2017
 
Ένα μικρό ψέμα δεν παύει να είναι ένα ψέμα και να φέρει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά στοιχεία και τις συνέπειες του ψεύδους. Το ψέμα όσο και μικρό και αν είναι από τη στιγμή που θα γίνει αντιληπτό, βάζει αμέσως σε σκέψεις το άτομο που το ανακαλύπτει, κλονίζοντας την εμπιστοσύνη του προς το άτομο που ψεύδεται με ό,τι συνεπάγεται αυτό. Είναι άλλωστε λίγο πολύ γνωστή η ρήση του Αλβέρτου Αινστάϊν πως:  Όποιος είναι απρόσεκτος με την αλήθεια στα μικρά ζητήματα, δεν μπορεί να είναι αξιόπιστος στα μεγάλα ζητήματα.
   Πόσες φορές έχει τύχει να ακούσουμε κάτι κι'εκείνη τη στιγμή να ξέρουμε ότι αυτό που ακούμε δεν είναι παρά ένα ψέμα; Πόσες φορές δεν ανακαλύψαμε πως κάποιο προσφιλές μας πρόσωπο μας είπε κάποτε ένα μικρότερο ή μεγαλύτερο ψέμα ή μας απέκρυψε ολόκληρη την αλήθεια, κάτι το οποίο ισούται με ψεύδος, γιατί ως γνωστόν η μισή αλήθεια είναι ένα μασκαρεμένο ψέμα, κι'επειδή ακριβώς είναι ένα καλλωπισμένο ψέμα, ίσως αυτή η περίπτωση είναι ακόμα χειρότερη από ένα απλό ψέμα. Κάπως έτσι δημιουργείται το κουτσομπολιό, το οποίο δεν είναι κάτι άλλο από ψέμα που φτιάχνεται από κάποια αλήθεια. Η αλήθεια δεν αλλοιώνεται μόνο όταν αφαιρείς κάτι από αυτή, αλλά και όταν προσθέτεις κάτι σ'αυτή, σύμφωνα με την ιουδαϊκή διδασκαλία του Ταλμούδ.
   Ο άνθρωπος που αναγκάζεται να καταφύγει στο ψέμα, όσο μικρό κι'αν είναι αυτό, δεν μπορεί να αντιμετωπίσει την αλήθεια, όποια κι'αν είναι αυτή και συνεπώς είναι ανελεύθερος, δέσμιος των προσωπικών του επιλογών, αντιλήψεων και πράξεων. Η ανελευθερία από την άλλη συνιστά δειλία καθώς μόνο ένας δειλός μπορεί να παραμένει δέσμιος των προσωπικών του επιλογών και παθών, μη προσπαθώντας με κάθε τρόπο να ελευθερωθεί από αυτά, αλλά επιλέγοντας απλώς να τα καλύψει με διαφόρων λογής ψέματα, μικρά, μεγάλα, σημαντικά, ασήμαντα, ουσιώδη ή ανούσια, σαν να προσπαθεί να καλύψει τη σκόνη κάτω από το χαλί.
   Η ανελευθερία του να ζει κανείς ή να καταφεύγει συχνά, ακόμη και χωρίς σοβαρό λόγο, στο ψέμα, είναι αυτή που κάνει πολλούς ανθρώπους δυστυχισμένους. Ας θυμηθούμε τη χαρακτηριστική φράση του Θουκυδίδη από τον επιτάφιο του Περικλή " εύδαιμον τό ελεύθερον το δέ ελεύθερον το εύψυχον".
Η ευτυχία βασίζεται στην ελευθερία και η ελευθερία στην γενναιότητα.  Ναι, θέλει θάρρος να λες πάντα την αλήθεια με κάθε κόστος, να μην στρογγυλεύεις και ωραιοποιείς τις καταστάσεις, να μην λες μικρά ή και μεγαλύτερα ψέματα, που σε βοηθούν στις καθημερινές κοινωνικές σου συναναστροφές, αλλά παράλληλα έχουν κι' ένα μεγάλο κόστος στην προσωπικότητα του ατόμου και συνεπώς σε όλη την κοινωνία, αφού αυτή δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα σύνολο ατόμων.
   Το κόστος δεν είναι άλλο από αυτό που περιγράψαμε παραπάνω, μια διαρκής κατάσταση ανελευθερίας, η οποία τείνει να γίνει συνήθεια στην καθημερινή μας ζωή δηλητηριάζοντας τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, με αποτέλεσμα αυτοί να είναι συνεχώς επιφυλακτικοί με τους συνανθρώπους τους, ευρισκόμενοι πάντοτε σε μια αμυντική στάση, γιατί όπως χαρακτηριστικά είπε ο Τζωρτζ Μπέρναρντ Σω, Η τιμωρία του ψεύτη δεν είναι ότι δεν τον πιστεύουν, αλλά ότι αυτός δεν μπορεί να πιστέψει κανέναν. Είναι δύσκολο να πιστέψεις ότι κάποιος λέει την αλήθεια, όταν ξέρεις ότι εσύ στη θέση του θα έλεγες ψέματα.Το αποτέλεσμα αυτής της παθολογικής κατάστασης είναι το άτομο να απομακρύνεται ολοένα και περισσότερο από την αλήθεια και τον πραγματικό του εαυτό. Δημιουργεί έτσι σιγά σιγά μια ψευδή εικόνα του εαυτού του για να τροφοδοτήσει τα υπόλοιπα μέλη της κοινωνίας που συναναστρέφεται, η οποία εικόνα με τον καιρό και με την συνέχιση αυτού του φαύλου κύκλου, φτάνει στο σημείο να εξοβελίσει την πραγματική εικόνα και τον χαρακτήρα του ατόμου. Είναι αυτό που είχε πει ο Λένιν: Ένα επαναλαμβανόμενο ψέμα, γίνεται αλήθεια. Γίνεται έτσι μακροπρόθεσμα ο ίδιος θύμα των επιλογών του, καθώς τα διάφορα ψέματα που αναγκάζεται να χρησιμοποιεί σχεδόν επί καθημερινής βάσεως, επιστρέφουν πίσω στον ίδιο σαν μπούμερανγκ , πολλές φορές για να τον στοιχειώσουν. Όταν η αλήθεια και η πραγματικότητα μπερδεύονται με το ψέμα και τη φαντασία, χωρίς αυτά να μπορούν να ξεχωρίσουν το ένα από το άλλο, τότε δημιουργείται μια νοσηρή κατάσταση, που αργά ή γρήγορα θα κάνει το άτομο δυστυχισμένο. Γιατί πως μπορεί να είναι πραγματικά ευτυχισμένος κάποιος που αναγκάζεται να υποκρίνεται και να ψεύδεται; Πως μπορεί κανείς να είναι ευτυχής, όταν δεν είναι ο ίδιος, αλλά κάποιος άλλος; Δεν είναι τυχαίο άλλωστε πως όλοι οι μεγάλοι φιλόσοφοι και διδάσκαλοι σε κάθε εποχή, έδιναν μεγάλη σημασία και βαρύτητα στην αλήθεια και καταδίκαζαν όλοι ανεξαιρέτως το ψεύδος.
   Μα γιατί κάποιος αναγκάζεται να καταφύγει στο ψέμα, αποσιωπώντας ή αποκρύπτοντας την αλήθεια ακόμα και για τα πιο ασήμαντα πράγματα; Το πρόβλημα με τα ψέματα και την εξαπάτηση είναι ότι η αποτελεσματικότητά τους βασίζεται εξ ολοκλήρου σε μια σαφή αντίληψη της αλήθειας, την οποία ο ψεύτης και απατεώνας επιθυμεί να αποκρύψει. Συνήθως αυτό γίνεται όταν θέλουμε να εξαπατήσουμε ή επειδή επιθυμούμε να είμαστε σε όλους αρεστοί ή απλά όταν δεν μπορούμε να διακρίνουμε το σωστό από το λάθος, το σπουδαίο από το ευτελές, το άξιο από το ανάξιο. Οι μάζες δεν διψούν για αλήθεια. Όποιος μπορεί να τις προμηθεύσει με ψευδαισθήσεις γίνεται εύκολα ο κυρίαρχός τους. Όποιος προσπαθήσει να διαλύσει τις ψευδαισθήσεις τους γίνεται εύκολα θύμα τους αναφέρει χαρακτηριστικά ο Γάλλος ανθρωπολόγος Gustav Le Bon. Κάποιες άλλες φορές πάλι μπορούμε να οδηγούμαστε στο ψέμα από τις πεποιθήσεις μας, θρησκευτικές, πολιτικές κτλ. Ο Γερμανός φιλόσοφος Νίτσε αναφέρει χαρακτηριστικά πως:  Οι πεποιθήσεις είναι μεγαλύτεροι αντίπαλοι της αλήθειας από τα ψέματα. Πολλές φορές επίσης έχουμε αμφιβολίες για το πως θα μας αντιμετωπίσουν αν πούμε την αλήθεια όπως είναι, αν η στάση μας σε ένα ζήτημα θα ικανοποιήσει τον απέναντι και γι'αυτό επιλέγουμε την φαινομενικά "ασφαλή" λύση του ψέματος. Όταν έχεις αμφιβολίες, πες την αλήθεια τονίζει ο Μαρκ Τουέην. Συνεπώς κάτι τέτοιο δεν θα έπρεπε να μας προβληματίζει στην πραγματικότητα, αλλά με το θάρρος της γνώμης μας να λέμε πάντα την αλήθεια. Θάρσει. Λέγων τ' αληθές ου σφαλεί ποτε, έλεγε ο μεγάλος τραγικός Σοφοκλής, παίρνοντας θάρρος και λέγοντας την αλήθεια ποτέ δεν σφάλεις, οπότε δεν έχεις και λόγο ν' ανησυχείς για το πως θα πάρουν οι άλλοι τα λεγόμενα σου, εφόσον αυτά είναι αληθή.
   Από την άλλη, η αλήθεια, αν και δεν της φαίνεται, είναι πάντοτε η πιο εύκολη και απλή λύση. Απλά γαρ εστι της αληθείας έπη, έλεγε ο άλλος μεγάλος αρχαίος μας τραγικός, ο Αισχύλος, αλλά και ο Ευριπίδης λέει ακριβώς το ίδιο πράγμα:  Απλούς ο μύθος της αληθείας έφυ. Η αλήθεια υπάρχει και συνεπώς είναι πολύ απλό να την εκφράσεις, το ψέμα όμως θα πρέπει να εφευρεθεί. Το μεν αληθές εν, το δε ψεύδος πολυσχιδές λέγει και ο μεγάλος άγιος της ορθόδοξης  εκκλησίας Γρηγόριος Ναζιανζηνός. Τα λόγια της αλήθειας είναι απλά σε αντίθεση με το ψέμα, που είναι πολύπλοκο και θα πρέπει κανείς να εφευρίσκει διαρκώς καινούρια ψέματα για να συμπληρώνει το ένα το άλλο και να το ενδυναμώνει, χωρίς αυτό να σταματά ποτέ. Όσο μεγαλύτερο το ψέμα τόσο πιο εύκολα γίνεται πιστευτό από τις μάζες, έλεγε ο Αδόλφος Χίτλερ. Παρ όλη όμως την προσπάθεια του ψεύτη, όσο εφευρετικός και αν είναι και όσο καλή μνήμη και αν διαθέτει, όπως σκωπτικά έλεγε ο λατίνος ρήτωρ Μ. Φάβιος Κοϊντιλιανός,  ωστόσο, "Άγει δε προς φως την αλήθειαν χρόνος", βεβαιώνει ο ποιητής Μένανδρος από τα βάθη των αιώνων... Κάποια στιγμή αναπόφευκτα, η αλήθεια θα λάμψει. Το να λες ψέματα είναι ένα υπέροχο πράγμα επειδή σε οδηγεί στην αλήθεια επισημαίνει και ο Ντοστογιέφσκι, ενώ ο σύγχρονος Γάλλος, ποιητής και συγγραφέας Gregoire Lacroix, θεωρεί πως δεν είναι λίγες οι φορές όπου η αλήθεια είναι το αποτέλεσμα διαφόρων ψεμάτων που συσσωρεύονται και αλληλοεξουδετερώνονται.
Συνεπώς είναι και μάταιο να λέγει κανείς ψέματα, αφού κάποια στιγμή το ψευδές σαθρό οικοδόμημα θα καταρρεύσει υπό το βάρος της αληθείας.
Εκτός όμως από μάταιο, το να λέγεις κανείς ψέματα είναι και ανούσιο, άκαρπο, δεν βοηθά στην εξέλιξη της προσωπικότητας του ατόμου. Ουκ εξάγουσιν καρπόν οι ψευδείς λόγοι, συνεχίζει ο Σοφοκλής να κατακεραυνώνει το ψεύδος και να υπερασπίζεται την αλήθεια ως τον μοναδικό ασφαλή δρόμο ελευθερώσεως του ανθρώπου από τις ανασφάλειες και την κενοδοξία του και ολοκληρώσεως του ατόμου, ενώ μια αφρικανική παροιμία λέγει το εξής: Το ψέμα βγάζει λουλούδια, αλλά δεν βγάζει καρπούς!  Στο ίδιο πνεύμα και ο Ευαγγελιστής Ιωάννης αναφέρει στο ιθ’ 35: Γνώσεσθε την αλήθειαν και η αλήθεια ελευθερώσει ημάς, αλλά και ο κατά πολύ μεταγενέστερος Ρώσος συγγραφέας Μαξίμ Γκόρκι συμφωνεί και επαυξάνει προσδίδοντας στην αλήθεια θεϊκή διάσταση: Τα ψέματα είναι η θρησκεία των σκλάβων και των αφεντικών. Η αλήθεια είναι ο θεός του ελεύθερου ανθρώπου. Η αλήθεια ελευθερώνει. Το νόημα των πραγμάτων, το νόημα της ίδιας της ζωής είναι δυνατόν να γίνει αντιληπτό μόνο μέσα από τον διαρκή αγώνα για την αναζήτηση της αλήθειας, ο οποίος αγών πολλές φορές έχει περισσότερη αξία από την ίδια της γνώσης της αλήθειας. Ειδάλλως, ο άνθρωπος θα παραμένει πάντοτε ανολοκλήρωτος και με αλλοιωμένη αντίληψη και γνώση επί των πραγμάτων, όπως ακριβώς στον γνωστό πλατωνικό μύθο του σπηλαίου, όπου οι άνθρωποι του σπηλαίου ζούσαν αλυσοδεμένοι μέσα στο σκοτάδι, βλέποντας μόνο τις σκιές των πραγμάτων από μία φωτιά, έχοντας έτσι την εντύπωση πως οι σκιές των πραγμάτων, τα απεικάσματα αυτά της πραγματικότητας, είναι τα ίδια τα πράγματα. Μόνο αν κάποιος απαλλαχτεί από τα δεσμά του ψεύδους, από όπου και αν προέρχονται αυτά, είτε από τον ίδιο του τον εαυτό, είτε από τους εξουσιαστές του, θα μπορέσει να βγει από το σπήλαιο και να αντικρίσει τα πράγματα όπως ακριβώς είναι στην πραγματικότητα, υπό το αληθινό φως του ηλίου και όχι τις σκοτεινές και ψεύτικες σκιές αυτών, υπό το αχνό μισοσκόταδο μιας φλόγας. Τότε θα αντιληφθεί την πλάνη μέσα στην οποία ζούσε όλον αυτόν τον καιρό και τις ψευδαισθήσεις όσων εξακολουθούν να ζουν στο σκιώδες σπήλαιο.
Βλέπουμε λοιπόν πως τόσοι πολλοί και σπουδαίοι διανοητές, άνθρωποι του πνεύματος, που έζησαν σε εντελώς διαφορετικές εποχές και σε διαφορετικά καθεστώτα, όλοι ανεξαιρέτως εξάρουν την αρετή της αληθείας και καταδικάζουν το ψέμα.  Μα καμιά φορά η αλήθεια μπορεί να είναι πικρή και να μας στεναχωρήσει, θα μπορούσε να πει κάποιος. Η αλήθεια είναι πικρή, μόνο όταν έχουν προηγηθεί πολλά ψέματα. Ο κόσμος είναι πολύ επικίνδυνος για οτιδήποτε άλλο εκτός από την αλήθεια και πολύ μικρός για οτιδήποτε άλλο εκτός από την αγάπη. Αν φοβάσαι μήπως η αλήθεια καταστρέψει αυτό που έχεις χτίσει ως τώρα με κόπο, την προσωπική σου εικόνα, τις διαπροσωπικές και κοινωνικές σου σχέσεις, την επαγγελματική σου καριέρα, μην σε απασχολεί άλλο αυτός ο φόβος. Αν κάτι μπορεί να καταστραφεί από την αλήθεια, τότε αξίζει και να καταστραφεί από την αλήθεια λέει πολύ σωστά ο σπουδαίος Αμερικανός αστρονόμος Καρλ Σαγκάν.  Συνεπώς, μην διστάζεις να πεις την αλήθεια, φοβούμενος την γνώμη της κοινωνίας, όταν αυτή αποδεδειγμένα βρίσκεται βουτηγμένη μέσα στο ψέμα. Μια τέτοια κοινωνία είναι ανίσχυρη για οτιδήποτε ουσιώδες, μόνο όταν βγάζει την αλήθεια στο άπλετο φως του ηλίου, μπορεί η κοινωνία να είναι πραγματικά ισχυρή σύμφωνα με τον εξαιρετικό Γάλλο νατουραλιστή συγγραφέα Εμίλ Ζολά.
Δυστυχώς είμαστε αναγκασμένοι να υπάρχουμε σε έναν ψεύτικο κόσμο, όπου τις περισσότερες φορές η αλήθεια είναι το ακριβώς αντίθετο από αυτό που γενικά θεωρείται σωστό, όμως το να είμαστε οι ίδιοι ψεύτικοι σε έναν υπαρκτό κόσμο είναι ακόμη χειρότερο. Το να λες την αλήθεια μέσα σε μια εποχή παγκόσμιου ψεύδους, είναι μια πράξη επαναστατική. Οι αλήθειες δεν είναι σχετικές, αυτό που είναι σχετικό είναι οι απόψεις για την αλήθεια, τονίζει ο Κολομβιανός συγγραφέας Nicolas Gomez Davilla. Γι'αυτό θα πρέπει πάντα ο εχέφρων άνθρωπος να έχει υπόψιν του την προειδοποίηση του Άγγλου κληρικού και διανοούμενου του 17ου αι. Benjamin Whichcote, πως Τα μακρύτερα σπαθιά, τα δυνατότερα πνευμόνια, οι περισσότερες φωνές είναι εσφαλμένα κριτήρια για την αλήθεια. 
Κλείνοντας αυτό το άρθρο, θεωρώ πως θα πρέπει όλοι όσοι αγαπούν την αλήθεια να συμφωνήσουν με τον πολυτάλαντο και πολυσχιδή ποιητή και ζωγράφο William Blake, ο οποίος λέγει χαρακτηριστικά: Όταν λέω την αλήθεια, δεν το κάνω για να πείσω εκείνους που δεν τη γνωρίζουν, αλλά για να υπερασπιστώ αυτούς που τη γνωρίζουν. Άρα ούτε θα πρέπει να μας νοιάζει η απήχηση που έχει αλήθεια στον πολύ κόσμο, αλλά η αξία του να συστρατεύεται κανείς με τους λίγους άξιους υποστηρικτές και υπερασπιστές της.
Η αλήθεια είναι ένα Υψηλό ανθρώπινο ιδανικό και ο σεβασμός και η πίστη σε αυτή, πλησιάζει πολύ στο να είναι η βάση κάθε ηθικής. Το Υψηλό ωστόσο παραμένει κατ' ανάγκη σκοτεινό και απλησίαστο για τους περισσότερους Αδύναμους ανθρώπους. Αυτό που μπορεί να είναι σαφές για έναν ηλίθιο δεν είναι άξιο της προσοχής μου, λέγει σε άλλο σημείο ο Άγγλος οραματιστής και μυστικιστής, φέρνοντας κάπως στο νου την ρήση του Γάλλου Διαφωτιστή Ελβέτιου, ότι: Η αλήθεια είναι ένας δαυλός που λάμπει μες στην ομίχλη, χωρίς να την διαλύει. Ακόμη όμως και αν το λαμπρό φως της αλήθειας δεν μπορεί να διαλύσει το ομιχλώδες σκότος του ζοφερού ψεύδους, το φως αυτό παραμένει εκεί λαμπερό δείχνοντας τον δρόμο, ως αιώνιος σηματωρός, σε αυτούς που θέλουν να βγουν από το σκοτάδι της ανελευθερίας και των ψευδαισθήσεων τους. Το αν θα επιλέξει κανείς να ακολουθήσει το δρόμο προς το φως ή αν θα συνεχίσει να περι-πλανάται στα σκοτάδια και στην ομίχλη, είναι καθαρά στο δικό του χέρι. Η αλήθεια είναι εκεί για όλους, όλοι μπορούν να τη δουν να λάμπει, αλλά λίγοι τελικά θα την προσεγγίσουν, κυρίως γιατί η αλήθεια συνήθως τυφλώνει όσους έχουν συνηθίσει να ζουν στο ψέμα, όπως ακριβώς το φως τυφλώνει όσους βγαίνουν απότομα από το σκοτάδι.

* Πολλά από τα αποφθέγματα στο παρόν άρθρο χρησιμοποιήθηκαν από τη σελίδα Γνωμικολογικόν:

http://www.gnomikologikon.gr/

Αποσύνθεσις

Τι κι'αν περνούν χωρίς σταματημό μέρες, μήνες, χρόνια
τι κι'αν συμβούν στο διάβα τους τόσα κι' άλλα πολλά;
Πόσοι άνθρωποι περνούν και χάνονται σαν πιόνια;
Μες του χρόνου την αχλή, όλα μοιάζουνε θολά

Οικτίρω τους θρασείς και τους κουτούς ανθρώπους
αυτούς που γέρασαν μα μυαλό δεν έβαλαν καθόλου
που έχουν πτυχία και κύρος δίχως να έχουν τρόπους
που κάνουν το σταυρό τους, μα είναι του διαβόλου

Πικραίνομαι αφάνταστα και για τούτη τη γενιά
που ξέχασε κάθε λογής ιδανικά και αξίες
κι' άλλο δεν έμαθε, παρά να ζει με δανεικά,
χωμένη μες' τη δηθενιά και ξενόφερτους παρίες

Μα πιότερο μ'απασχολούν οι μέλλουσες γενιές
τι έργο θα παράγουν, τι βίο θα διάγουν
τι χαρακτήρα θα χουν και αν θα ζουν με τις ψευτιές...
Θα τελειώσουν τη μιζέρια ή απλώς θα την προάγουν;

Δύσκολες λεν πως έγιναν οι σχέσεις των ανθρώπων
καταχνιά και συννεφιά στις ψυχές έχει πλακώσει
όλος ο κόσμος στο έλεος μονόφθαλμων Κυκλώπων
κι' ο Δυσσέας άφαντος, παλούκι να καρφώσει

Μπας και τους τυφλώσει, στης εξουσίας απάνου το μεθύσι
και βγούμε έτσι απ' τη σπηλιά οι λοιποί κοινοί θνητοί
φορώντας ο καθένας την προβιά που του αξίζει
κι' αφήνοντας στο έλεος τον δόλιο αυλητή...

Μα για να γίνεις ο "Κανένας", πρέπει πρώτα να' σαι κάποιος
τ' ανάποδο δεν γίνεται, όσο κανείς κι' αν προσπαθεί
Όπως ο ώριμος καρπός, που μπορεί να γίνει σάπιος
μ' απ' τη σαπίλα δεν μπορεί νέος καρπός να γεννηθεί


Ιωάννης Κατής
13/04/17

The Soundtrack:

Instinctive or Intuitive Archery?

There has been a discussion lately in the global traditional-instinctive archery community, whether the term "instinctive" is accurate and descriptive in archery or the term "intuitive" is more appropriate. I, for the first time was introduced to the term "intuitive" instead of "instinctive" three years ago during an online debate about traditional archery by a French-Canadian "traditional" archer-hunter, who din't even use a trad. bow, but the american hunting bows (you know the ones with the pistol handle and arrow self, which for some reason, they call "traditional" in America).
Since then i've crossed this term debate a couple of times on some fb groups. So here's what i think on the subject:

Latin word "instict" actually comes from the ancient Greek word "ένστικτον" (pron. ensticton) which is the word for the neutral adjective, meaning originally something that bares an engraved or embroidered mark.
The word today is used to express the innate tendency or capacity of man to act or react spontaneously, without involving the sense or the will.
Intuition on the other hand is used to express one's ability to be aware of things that are not visible to the physical senses, which can not be proved by logic or what is still missing.

Clearly i stand for "instinctive", as long as one is truly an instinctive archer and shoots without using any kind of aiming methods or prearranged forms, styles and techniques (such as anchor points,knocking points etc) or thinking it too much.
I know lots of people who claim to be instinctive archers, though they take their time to aim and reflect on their shots and used equipment and approaching archery with a "scientific" prospect, which is totally fine by all means, but not so "instinctive" and primary.

Intuition also applies in all kinds of archery, but it's dominant in certain styles. It's the mentality, a state of the mind for some people (i guess not all people) when shooting. It's a total different thing and they shouldn't be confused.
Kyudo (Japanese trad. archery) for example, is the highest form of intuitive archery, having to do with a mindset inextricably linked to the zen perspective and worldview, but it also consists of prearranged forms, techniques, rules and regulations, which clearly have nothing to do with instinctive archery.

Ι strongly believe that there is not even an issue here, as the two concepts have totally different meanings and the whole debate started from modern hobbyists and "scientific" archers and hunters, who have probably nothing to do with either instinct or intuition.
If we're talking about primary,primitive,survival or combative archery, then the use of the term "instinctive" is essential, while if we're talking about sport archery,ceremonial or demonstrative archery, then instinct goes to the side and intuition comes in forth.

We in our team "Falcon Hellenic Traditional Instinctive Archery", have developed and practice a unique style that combines both instinct and intuition, depending on the given circumstances and desired outcome.

10/12/2016

Ioannis Katis

Traditional Instinctive Archery Instructor at:
https://www.facebook.com/ieraxarchery/